تاریخ انتشار : 31 خرداد 1401

ساختار و متابولیسم پروتئین

ساختار و متابولیسم پروتئین

احتمالا در مورد اهمیت پروتئین و نقش‌های آن در بدن زیاد شنیده‌اید. اما شاید برایتان جالب باشد که بیشتر درباره ساختار و متابولیسم پروتئین بدانید. پروتئین‌ها برای ساختن اجزای بدن شما مانند عضلات و اندام‌ها ضروری هستند. همچنین برای حفظ سلامت سیستم ایمنی، سنتز انتقال دهنده‌های عصبی، ایجاد و سیگنال‌دهی هورمون‌ها و غیره به پروتئین‌ها نیاز دارید. در این مقاله، به ساختار پروتئین، تفاوت اسید آمینه‌های ضروری و غیرضروری، منابع پروتئینی و عوارض کمبود پروتئین می‌پردازیم. با خواندن آن اطلاعات کامل و جالبی در مورد پروتئین به دست می‌آورید.

ساختار پروتئین‌ها

در ابتدا، باید بدانید که پروتئین‌ها مولکول‌های بزرگی هستند که از عناصری به نام اسید آمینه‌ها ساخته شده‌اند. ساختار اسید آمینه‌ها یک گروه کربوکسیل، یک گروه آمین و یک زنجیره جانبی دارد. گروه کربوکسیل خودش دارای یک کربن، دو اکسیژن و یک اتم هیدروژن است. گروه آمین نیز یک اتم نیتروژن و دو اتم هیدروژن دارد. تمام 20 اسیدآمینه‌ زنجیره‌های جانبی مختلفی دارند، که شکل این زنجیره‌ها متفاوت است. زنجیره‌های جانبی می‌توانند مستقیم، منشعب و یا حلقه‌ای از اتم‌ها باشند. علاوه بر این، زنجیره‌های جانبی ممکن است شامل اتم‌های کربن، هیدروژن، گوگرد، نیتروژن و اکسیژن باشند.

چیزی که باعث تفاوت اسید آمینه‌ها می‌شود، شکل و مولکول‌های زنجیره‌های جانبی آنهاست. اسید آمینه‌های شاخه‌دار (BCAA)، ایزولوسین، لوسین و والین هستند که برای ساختار عضلات ضروری‌اند. به تیروزین، فنیل آلانین و تریپتوفان اسید آمینه‌های آروماتیک می‌گوییم. هر کدام از اسیدآمینه‌های آروماتیک، یک زنجیره جانبی حلقوی دارند. این سه اسید آمینه برای تولید انتقال دهنده‌های عصبی نیاز هستند.

تفاوت اسید آمینه‌های ضروری و غیرضروری

اسید آمینه‌ها بر اساس منبعی که از آن تامین می‌شوند، به دو دسته اسید آمینه‌های ضروری و غیرضروری تقسیم می‌شوند. برخی از آنها را باید از طریق رژیم غذایی تامین کنید، در حالی که بعضی را بدنتان تولید می‌کند. اسید آمینه‌های غیرضروری 11 تا هستند. مراقب باشید دلیل اینکه به آنها غیرضروری می‌گوییم، بی اهمیت بودن آنها نیست. این اسید آمینه‌ها مهمند و بدنتان برای انجام عملکردهای مختلف خود به آنها نیاز دارد. به این اسید آمینه‌ها غیرضروری می‌گوییم، زیرا نیازی نیست که آنها را از رژیم غذایی خود دریافت کنید.

بدن شما می‌تواند این 11 اسیدآمینه را با استفاده از مواد شیمیایی که از قبل در بدنتان وجود دارد، بسازد. اسید آمینه‌های غیرضروری عبارتند از: آلانین، آرژنین، آسپارژین، آسپارتیک اسید، سیستئین، گلوتامیک اسید، گلوتامین، گلیسین، پرولین، سرین و تیروزین. اسید آمینه‌های آرژنین، سیستئین، گلیسین، گلوتامین، پرولین و تیروزین، گاهی اوقات به عنوان "ضروری شرطی" در نظر گرفته می‌شوند. این یعنی بدن بیشتر افراد می‌تواند آنها را تولید کند. اما، برخی افراد با بیماری‌های خاص یا ناهنجاری‌های ژنتیکی قادر به تولید آنها نیستند. چنین افرادی باید این اسید آمینه‌ها را از طریق رژیم غذایی دریافت کنند.

  • برای خرید و اطلاع از قیمت آرژنین به داروخانه آنلاین مکمل شاپ مراجعه کنید.

همانطور که گفتیم اسید آمینه‌های ضروری 9 تا هستند. به آنها ضروری می‌گوییم زیرا بدنتان نمی‌تواند آنها را تولید کند. بنابراین، شما باید از پروتئین‌هایی که حاوی این اسید آمینه‌ها هستند، استفاده کنید. این 9 اسید آمینه عبارتند از:  هیستیدین، ایزولوسین، لوسین، لیزین، متیونین، فنیل آلانین، تریونین، تریپتوفان و والین. اسید آمینه‌های ضروری در چه غذاهایی وجود دارد؟ آیا لازم است نگران دریافت مقدار کافی آنها باشید؟ واقعا نه. منابع پروتئین حیوانی مانند گوشت، تخم مرغ و محصولات لبنی "پروتئین کامل" هستند. این یعنی پروتئین‌های موجود در محصولات حیوانی، تمام 9 اسید آمینه ضروری را برای شما تامین می‌کنند.

گیاه‌خوار یا وگان‌ هستید؟ پس، لازم است توجه بیشتری به پروتئین‌های غذایی خود داشته باشید. پروتئین‌های گیاهی به عنوان "پروتئین‌های ناقص" یا ناکامل شناخته می‌شوند. هر پروتئین گیاهی یک یا چند تا از اسید آمینه‌های ضروری را کم دارد. با این حال، هر اسید آمینه در گیاه خاصی پیدا می‌شود. بنابراین می‌توانید پروتئین‌های گیاهی مختلف را برای دریافت تمام اسید آمینه‌های مورد نیاز با هم ترکیب کنید.

نقش پروتئین در بدن

پروتئین‌های مختلفی در بدن شما وجود دارد که عملکردهای متفاوتی نیز انجام می‌دهند. برخی از این عملکردها، نقش‌های اصلی پروتئین‌ها محسوب می‌شوند. کمک به فعالیت آنزیم‌هایی که واکنش‌های شیمیایی بدنتان را تقویت می‌کنند، از جمله عملکردهای اصلی پروتئین‌هاست. کمک به انعقاد خون، حفظ تعادل مایعات و pH بدن و تامین عناصر سازنده‌ی تولید هورمون‌ها از دیگر وظایف آنهاست. همچنین، پروتئین‌ها باعث تقویت فعالیت آنتی بادی‌های شما می‌شوند که عملکردهای ایمنی و آلرژی را کنترل می‌کنkد. پروتئین‌ها به عنوان اجزای ساختاری شکل دهنده‌ی اعضای بدنتان نیز عمل می‌کنند.

از سوی دیگر، با سیگنال دهی به سلول‌ها عملکرد آنها و زمان اجرای آن را تعیین می‌کنند. پروتئین‌ها در انتقال مواد در بدنتان نیز نقش دارند. شما ممکن است به پروتئین به عنوان یک منبع انرژی فکر نکنید. اما پروتئین‌ها در فراهم کردن کالری برای رژیم غذایی شما کمک کننده هستند. اگر در حال کنترل وزن خود هستید، باید کالری آنها را در نظر بگیرید. هر گرم پروتئینی که می‌خورید 4 کالری دارد. پیشنهاد شده که حدود 10% تا 35% کالری‌های خود را از پروتئین دریافت می‌کنید.

کمبود پروتیئن

در کشورهای توسعه نیافته، سوء تغذیه و کمبود پروتئین شایع‌تر است. کمبود پروتئین شدید، کواشیورکور نامیده می‌شود. کودکان مبتلا به کواشیورکور معمولا دست‌ها و پاهای خیلی لاغر و شکم‌های بزرگ و متورم دارند. کمبود پروتئین می‌تواند موجب مشکلات زیادی شود. نارسایی رشد، از دست رفتن توده عضلات، کاهش عملکرد سیستم ایمنی، مشکلات ریوی، قلبی و مرگ از جمله آنها هستند.

هضم و جذب پروتئین

شروع هضم پروتئین در دهان شما و با عمل جویدن است. جویدن باعث می‌شود تا غذا را راحت‌تر ببلعید. همچنین، با خرد کردن غذا به قطعات کوچک‌تر، به هضم آن کمک می‌کنید. به خاطر داشته باشید که جویدن کامل غذا مهم است. بنابراین، غذای خود را به صورت لقمه‌های بزرگ قورت ندهید. هضم پروتئین در معده و با ترشح شیر‌ه‌های گوارشی که حاوی هیدروکلریک اسید و پپسینوژن هستند، ادامه می‌یابد.

هیدروکلریک اسید و پپسینوژن تجزیه پیوند‌ بین اسید آمینه‌ها را شروع می‌کنند. این فرآیند در حالی اتفاق می‌افتد که عضلات اطراف معده شما نیز منقبض می‌شوند. هضم نهایی با ترشح آنزیمی به نام تریپسین توسط پانکراس اتفاق می‌افتد. تریپسین، به جدا کردن اسید آمینه‌ها ادامه می‌دهد تا زمانی که آنها جذب جریان خونتان شوند. در جریان خون، اسید آمینه‌ها به قسمت‌های مختلف بدن منتقل می‌شوند.‌ بدن شما از اسید آمینه‌های جدا شده برای ساخت پروتئین‌های مورد نیاز استفاده می‌کند.

  • برای خرید و اطلاع از قیمت بتاآلانین می‌توانید به داروخانه آنلاین مکمل شاپ مراجعه کنید.

منابع پروتئین

گوشت، ماهی، غذاهای دریایی، مرغ، تخم‌مرغ و محصولات لبنی مهم‌ترین منابع غذایی پروتئین هستند. اما شما می‌توانید پروتئین را از انواع غلات، حبوبات، آجیل‌ها و دانه‌ها نیز دریافت کنید. دریافت پروتئین کافی از طریق رژیم غذایی کار سختی نیست. 3 اونس مرغ، حدود 21 گرم پروتئین را برای شما تامین می‌کند. 3 اونس ماهی قزل آلا، حاوی حدود 18 گرم پروتئین و یک فنجان جودوسر حاوی 6 گرم پروتئین است. حتی یک فنجان مارچوبه نیز 3 گرم پروتئین دارد. از آنجایی که بیشتر افراد پروتئین کافی را از رژیم غذایی خود دریافت می‌کنند، کمبود پروتئین در کشورهای توسعه‌یافته نادر است.

جمع‌بندی

کمتر کسی هست که از اهمیت پروتئین برای رشد و عضله‌سازی اطلاع نداشته باشد. اما، اهمیت پروتئین به همین جا ختم نمی‌شود. پروتئین در خیلی از عملکردهای بدنتان نقش اصلی را دارد. ساختار و عملکرد آنزیم‌ها، هورمون‌ها، آنتی‌بادی‌ها و سیستم ایمنی شما نیز به پروتئین‌ها وابسته است. کمبود شدید پروتئین به ندرت اتفاق می‌افتد، اما در صورت بروز عوارض جبران ناپذیری دارد. در این مقاله، به ساختار و اجزای سازنده پروتئین پرداختیم. انواع اسیدآمینه‌های ضروری و غیرضروری و تفاوت آنها را برایتان توضیح دادیم. همچنین، بهترین منابع غذایی پروتئین و نحوه متابولیسم آن در بدن را شرح دادیم.

بیشتر بخوانید: 

ارسال نظر
  • نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
  • تا حد امکان نظرات در مورد کیفیت و تجربه شما از مصرف این محصول باشد.