کمبود کدام ویتامین باعث گزگز دست و پا می شود؟
⚡ خلاصهٔ ۳۰ ثانیه‌ای
کمبود ویتامین ب۱۲ شایعترین کمبود ویتامینی است که باعث گزگز و بیحسی دست و پا میشود. کمبود ویتامین ب۱، منیزیم، کلسیم خون، ویتامین E و مس هم دیگر عوامل هستند و هر کدام از این موارد تعدادی از بیماران را به خود اختصاص داده‌اند.
برای گزگز دست و پا خوراکیهایی بخورید که ب۱۲، ب۱ و منیزیم دارند، مثل ماهی، جگر، لبنیات، حبوبات و تخمه کدو. یک وعدهٔ ماهی سالمون بهتنهایی نیاز روزانهٔ ب۱۲ را پوشش میدهد.
گزگز همیشه از کمبود ویتامین نیست و دیابت، فشار روی عصب و مصرف الکل هم می‌توانند دلایل آن باشند. بالابودن میزان ویتامین ب۶ هم به عصب آسیب می‌زند، پس مکمل را با دوز مناسب مصرف کنید.
یک آزمایش خون ب۱۲ و کمبودهای دیگر را نشان میدهد و بعد قرص همان کمبود، معمولاً ب۱۲ یا ب کمپلکس، را باید مصرف کنید.
▼📑 فهرست مطالب و سرفصل‌های این راهنما
کمبود کدام ویتامین باعث گزگز دست و پا میشود؟
کمبود ویتامین ب۱۲ مهم‌ترین ویتامینی است که کمبود آن باعث گزگز و بیحسی دست و پا میشود. کمبود ویتامین ب۱ و منیزیم، پایین بودن کلسیم خون، و به‌ندرت کمبود ویتامین E و مس هم همین حس را می‌سازند.
اگر آزمایش شما کمبود ب۱۲ نشان داده، مکمل‌های مختلف را در صفحهٔ قیمت قرص ویتامین b12 کنار هم می‌بینید. برای اینکه بدانید کدام کمبود به شما نزدیک‌تر است، جدول زیر هر کدام را با نشانهٔ همراه و گروه در معرضش آورده است.
↔ برای دیدن همهٔ ستون‌ها، جدول را با انگشت به چپ و راست بکشید.
| کمبود یا زیادی | نشانهٔ همراه گزگز | چه کسانی بیشتر در معرض‌اند | شواهد ارتباط |
|---|---|---|---|
| ویتامین B12 (ب۱۲) | بیحسی و گزگز دست و پا، مشکل تعادل، خستگی و رنگپریدگی | سالمندان، گیاه‌خواران، مصرف‌کنندگان متفورمین یا داروی ضداسید معده | بیشترین شواهد |
| ویتامین ب۱ (تیامین) | آسیب عصب‌های محیطی دست و پا در کمبود شدید | مصرف زیاد الکل، دیابت، جراحی چاقی، سالمندان | شواهد متوسط |
| منیزیم | بیحسی، گزگز و گرفتگی عضله در کمبود پیشرفته | بیماری گوارشی، دیابت نوع ۲، مصرف الکل، سالمندان | شواهد متوسط |
| کلسیم خون | گزگز دست و پا، بیحسی دور دهان، اسپاسم عضله | کمبود ویتامین دی یا منیزیم، مشکل پاراتیروئید، بعضی داروها | شواهد متوسط |
| ویتامین ب۶ | زیادی‌اش در مصرف طولانی به عصب حسی آسیب می‌زند | کسانی که چند مکمل حاوی ب۶ را با هم می‌خورند | شواهد متوسط |
| ویتامین E | آسیب عصب محیطی و عدم تعادل، که نادر است | بیماری‌های سوءجذب چربی مثل کرون | شواهد محدود |
| مس | عدم تعادل و کمخونی | مصرف زیاد مکمل زینک، بیماری سلیاک | شواهد محدود |
اگر رژیم غذایی‌تان محدود است، بهترین مولتی ویتامین برای شما انتخابی است که گروه ب و منیزیم را با هم دارد. این‌طور چند کمبود محتمل با یک قرص و دوز معمول پوشش داده میشود. اگر آزمایش کمبود مشخصی مثل ب۱۲ را نشان داد، مکمل همان ویتامین را هم کنارش بگذارید.
کمبود ویتامین ب۱۲ چطور باعث بیحسی و گزگز دست و پا میشود؟
ویتامین ب۱۲ برای سلامت عصب‌ها لازم است و کمبودش میتواند باعث بیحسی و گزگز دست و پا شود. این نشانهها معمولاً آرام شروع میشوند و اغلب اول در پاها حس میشوند.
اگر می‌خواهید علت‌ها و درمان این کمبود را کامل بدانید، مقالهٔ علل، علائم و روش‌های درمان کمبود ویتامین B12 همین موضوع را جداگانه باز کرده است. در این صفحه تمرکز ما روی رابطهٔ ب۱۲ با گزگز است و اینکه چرا نباید آن را عقب انداخت.
Vitamin B12 deficiency can cause physical, neurological and psychological symptoms. It can be treated with vitamin B12 medications.
کمبود ویتامین B12 میتواند باعث بروز علائم جسمی، عصبی و روانی شود. این وضعیت با داروهای حاوی ویتامین B12 قابل درمان است.
clevelandclinicبعضی گروه‌ها بیشتر در معرض کمبود ب۱۲ هستند و فهرست زیر آنها را نشان میدهد. بسته به تعریف، بین ۳ تا ۴۳ درصد سالمندانی که در خانه زندگی می‌کنند کمبود ب۱۲ دارند.
- سالمندان، بهویژه کسانی که التهاب مزمن معده دارند بیشترین شواهد
- کسانی که داروی دیابت متفورمین یا داروی ضداسید معده را مدت طولانی مصرف می‌کنند
- گیاه‌خواران و کسانی که گوشت، لبنیات و تخم‌مرغ نمی‌خورند
- کسانی که جراحی معده یا روده داشته‌اند
کمبود کدام ویتامین باعث مور مور شدن بدن میشود؟
کمبود ب۱۲ میتواند باعث مور مور شدن بدن، گزگز بدن، سوزن سوزن شدن و کرختی در دست و پا شود. پس اگر می‌پرسید کمبود کدام ویتامین باعث سوزن سوزن شدن بدن میشود، جواب اول ب۱۲ است. کمبود ویتامین ب۱ و کمبود منیزیم هم همین حس را میدهند. اگر مور مور شدن با مشکل تعادل، فراموشی یا خستگی همراه است، آزمایش ب۱۲ اولین قدم است.
نشانه‌های کمبود ویتامین فقط در عصب‌ها دیده نمی‌شود و گاهی روی پوست هم خودش را نشان میدهد. اگر لکه‌های روشن روی پوست‌تان دیده‌اید، مقالهٔ کمبود کدام ویتامین باعث لک سفید میشود را هم بخوانید.
گزگز دست و پا و کم خونی چه ارتباطی با هم دارند؟
کمخونی ناشی از کمبود ویتامین ب۱۲ با گزگز دست و پا همراه است، ولی کمخونی فقر آهن معمولاً نه. نشانه‌های اصلی فقر آهن خستگی، تنگی نفس، تپش قلب و رنگپریدگی است.
در کمخونی ب۱۲ یا فولات، بیحسی، ضعف عضله، مشکل تعادل و سوزن سوزن شدن هم دیده میشود. بعضی از این آسیب‌ها اگر درمان نشوند ماندگار میشوند، پس گزگز همراه با کمخونی را جدی بگیرید.
اگر آزمایش کمبود فولات را تأیید کرد، پزشک معمولاً فولیک اسید تجویز می‌کند و خرید فولیک اسید با نسخهٔ او قدم بعدی است. فقط پیش از شروع، سطح ب۱۲ را هم بسنجید. فولیک اسید زیاد کمخونی ناشی از کمبود ب۱۲ را می‌پوشاند ولی آسیب عصب را درمان نمی‌کند. برای همین سقف مجاز آن برای بزرگسالان ۱۰۰۰ میکروگرم در روز است.
پس در آزمایش کمخونی، شمارش کامل خون را کنار ب۱۲، فولات و فریتین بخواهید. با این چهار عدد معلوم میشود گزگز شما از کدام کمبود است و کدام مکمل به کار‌تان میآید.
کمبود کلسیم و منیزیم چه نقشی در گزگز دست و پا دارند؟
پایین بودن کلسیم خون خودش را با گزگز دست و پا، بیحسی دور دهان و اسپاسم عضله نشان میدهد. این حالت بیشتر از کمبود ویتامین دی یا منیزیم، مشکل غدهٔ پاراتیروئید یا بعضی داروها مثل داروی ضداسید معده میآید تا از کم خوردن لبنیات.
کمبود منیزیم هم در مراحل اول با بی‌اشتهایی، تهوع و خستگی شروع میشود و اگر پیشرفت کند، بیحسی، گزگز و گرفتگی عضله می‌آورد. قیمت قرص منیزیم خارجی و نوع‌های مختلف آن را در دستهٔ منیزیم داروخانه کنار هم می‌بینید. مکمل را وقتی شروع کنید که رژیم غذایی‌تان منیزیم کمی دارد یا پزشک کمبود را تأیید کرده است.
نیاز روزانه به منیزیم برای خانم‌ها ۳۱۰ تا ۳۲۰ و برای آقایان ۴۰۰ تا ۴۲۰ میلیگرم است. منیزیمی که از مکمل می‌گیرید نباید از ۳۵۰ میلیگرم در روز بیشتر شود. نیاز روزانهٔ کلسیم بزرگسالان هم ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیگرم است.
کمبود کدام ویتامین باعث گزگز صورت یا بیحسی صورت میشود؟ بیحسی دور دهان یکی از نشانه‌های کلسیم پایین خون است و کمبود ویتامین دی و منیزیم از علتهای آن‌اند. اگر گزگز صورت ناگهانی و یک‌طرفه است، همان لحظه به اورژانس بروید.
آیا کمبود ویتامین دی باعث گزگز دست و پا میشود؟
کمبود ویتامین دی بهطور غیرمستقیم باعث گزگز دست و پا میشود، چون از علتهای پایین آمدن کلسیم خون است. اگر آزمایش کمبود نشان داد، قرص ویتامین دی با دوز پزشک کلسیم خون را هم به مسیر درست برمی‌گرداند. شواهد متوسط
برای همین آزمایش ویتامین دی، کلسیم و منیزیم را با هم بدهید. این سه عدد کنار هم نشان میدهند گزگز از کدام حلقهٔ این زنجیره آمده است.
ویتامین ب۱، ویتامین E و مس چگونه به گزگز دست و پا ربط دارند؟
کمبود ویتامین ب۱ در مصرف زیاد الکل و دیابت شایع‌تر است و کمبود ویتامین E و مس بیشتر در بیماری‌های گوارشی دیده میشود. هر سه به عصب‌های محیطی آسیب می‌زنند، ولی در افراد سالم کمتر پیش می‌آیند.
در کمبود ویتامین E، آسیب عصب محیطی، عدم تعادل و ضعف عضله دیده میشود. قیمت قرص ویتامین e را کسانی بیشتر دنبال می‌کنند که بیماری‌هایی مثل کرون یا مشکل ترشح صفرا دارند و چربی را خوب جذب نمی‌کنند. سقف مجاز ویتامین E برای بزرگسالان ۱۰۰۰ میلیگرم در روز است و دوز بالا خطر خونریزی را بالا می‌برد. شواهد محدود
مصرف زیاد مکمل زینک جذب مس را کم می‌کند و کمبود مس با عدم تعادل و کمخونی همراه است. اگر زینک می‌خورید، مقالهٔ بهترین زمان مصرف قرص زینک برای مردان و زنان زمان و دوز درست آن را توضیح داده است. سقف مجاز زینک برای بزرگسالان ۴۰ میلیگرم در روز است و در مصرف حدود ۶۰ میلیگرم در روز، نشانه‌های کاهش مس دیده شده است.
کمبود ویتامین ب۱ و گزگز دست و پا
کمبود شدید ویتامین ب۱ یا تیامین، بیماری بری‌بری را می‌سازد که نشانهٔ اصلی‌اش آسیب عصب‌های محیطی است. تا ۸۰ درصد کسانی که بهطور مزمن الکل مصرف می‌کنند کمبود تیامین پیدا می‌کنند. در دیابت نوع ۲ هم سطح تیامین ۵۰ تا ۷۵ درصد پایین‌تر گزارش شده است. شواهد متوسط
برای گزگز دست و پا چی بخوریم؟
برای گزگز دست و پا خوراکیهایی بخورید که ویتامین ب۱۲، ویتامین ب۱ و منیزیم دارند. ماهی، جگر، گوشت، شیر و ماست ب۱۲ میدهند و حبوبات، ماهی قزل‌آلا، تخمه کدو و بادام ب۱ و منیزیم.
جدول زیر مقدار هر ماده را در یک وعدهٔ معمول نشان میدهد. نیاز روزانهٔ بزرگسالان به ب۱۲ ۲٫۴ میکروگرم و به ب۱ برای آقایان ۱٫۲ و برای خانم‌ها ۱٫۱ میلیگرم است.
| خوراکی | مقدار | ماده مغذی | مقدار در وعده |
|---|---|---|---|
| جگر گاو | ۸۵ گرم | ویتامین ب۱۲ | ۷۰٫۷ میکروگرم |
| ماهی سالمون | ۸۵ گرم | ویتامین ب۱۲ | ۲٫۶ میکروگرم |
| تن ماهی کنسروی | ۸۵ گرم | ویتامین ب۱۲ | ۲٫۵ میکروگرم |
| گوشت گاو | ۸۵ گرم | ویتامین ب۱۲ | ۲٫۴ میکروگرم |
| شیر | یک لیوان | ویتامین ب۱۲ | ۱٫۳ میکروگرم |
| ماست | ۱۷۰ گرم | ویتامین ب۱۲ | ۱٫۰ میکروگرم |
| ماهی قزل‌آلا | ۸۵ گرم | ویتامین ب۱ | ۰٫۴ میلیگرم |
| تخمه کدوی بوداده | ۲۸ گرم | منیزیم | ۱۵۶ میلیگرم |
| بادام بوداده | ۲۸ گرم | منیزیم | ۸۰ میلیگرم |
| اسفناج پخته | نصف پیمانه | منیزیم | ۷۸ میلیگرم |
محاسبهٔ مکمل‌شاپ: یک روز پر از ب۱۲ و منیزیم
یک وعدهٔ ۸۵ گرمی ماهی سالمون ۲٫۶ میکروگرم ب۱۲ دارد که از نیاز روزانهٔ ۲٫۴ میکروگرمی بیشتر است. اگر ماهی نمی‌خورید، یک لیوان شیر (۱٫۳) و ۱۷۰ گرم ماست (۱٫۰) با هم ۲٫۳ میکروگرم میدهند و تقریباً به همان نیاز می‌رسند. برای منیزیم، ۲۸ گرم تخمه کدو (۱۵۶ میلیگرم) حدود نصف نیاز روزانهٔ یک خانم بزرگسال را پر می‌کند.
🇮🇷 عدسی، جگر و ماست، سفرهٔ آشنای اعصاب سالم
خیلی از خوراکی‌های مفید برای گزگز دست و پا همین حالا در سفرهٔ ایرانی هستند. جگر و گوشت منبع ب۱۲اند، ماست و شیر هم همین‌طور، و عدسی و خوراک لوبیا ب۱ و منیزیم میدهند. اگر گیاه‌خوار هستید، لبنیات و تخم‌مرغ را در برنامه نگه دارید و اگر آنها را هم نمی‌خورید، ب۱۲ را از مکمل بگیرید.
برای گزگز پا چی بخوریم؟
برای گزگز پا همان خوراکی‌های سرشار از ب۱۲، ب۱ و منیزیم را بخورید و اگر دیابت دارید، قند خون را هم کنترل کنید. گزگز و سوزش کف پا در دیابت از آسیب عصب با قند بالا میآید و کنترل قند، ورزش منظم و کم کردن الکل جلوی پیشرفتش را می‌گیرند.
غذا کمبودی را که از قبل ایجاد شده دیر جبران می‌کند، بهویژه اگر جذب ب۱۲ در معده مشکل داشته باشد. در این حالت قرص یا ویال ب۱۲ مسیر سریع‌تری است و غذا نقش نگه‌دارنده را بازی می‌کند.
قرص برای گزگز پا چیست و کدام ویتامین کمک می‌کند؟
قرص مناسب برای گزگز پا قرصی است که کمبود تأییدشده را جبران کند، و بیشتر وقت‌ها این قرص ب۱۲ یا ب کمپلکس است. ویتامین‌های گروه ب در کار عصب‌ها نقش دارند و کمبود ب۶ هم اغلب کنار کمبود ب۱۲ و فولات دیده میشود.
در مطالعه‌ها، دوز خوراکی بالای ب۱۲ سطح آن را در خون تقریباً مثل تزریق عضلانی بالا برده است، هرچند کیفیت این شواهد پایین بوده است. پس برای بیشتر آدم‌ها قرص یا ویال خوراکی کافی است و تزریق را پزشک برای کمبود شدید یا مشکل جذب انتخاب می‌کند. شواهد متوسط
برنامهٔ زیر انتخاب قرص را برای گزگز پا ساده می‌کند و از آزمایش شروع میشود.
- آزمایش ب۱۲، شمارش کامل خون، قند، ویتامین دی، کلسیم و منیزیم را از پزشک بخواهید.
- اگر ب۱۲ کم بود، قرص یا ویال ب۱۲ را با دوزی که پزشک تعیین می‌کند شروع کنید.
- اگر چند کمبود با هم بود یا رژیم غذایی محدود دارید، ب کمپلکس را انتخاب کنید.
- برچسب همهٔ مکمل‌ها را برای ب۶ جمع بزنید تا از ۱۰۰ میلیگرم در روز بالاتر نرود.
- در زمانی که پزشک تعیین می‌کند، آزمایش را تکرار کنید و نتیجه را با او ببینید.
اگر گزگز از دیابت، دیسک کمر یا فشار روی عصب مچ دست باشد، ویتامین درمان اصلی نیست. در این حالت پزشک تعیین می‌کند چه دارویی برای گزگز دست یا پا مفید است و ویتامین نقش کمکی دارد.
⚠️ زیادی ویتامین ب۶ خودش گزگز می‌سازد
- سقف مجاز — ویتامین ب۶ برای بزرگسالان تا ۱۰۰ میلیگرم در روز مجاز است.
- دوز خیلی بالا — مصرف ۱ تا ۶ گرم در روز به مدت ۱۲ تا ۴۰ ماه آسیب شدید عصب حسی داده است.
- دوز پایین‌تر — گزارش‌هایی از آسیب عصب با دوزهای کمتر از ۵۰۰ میلیگرم در روز هم هست.
- جمع برچسب‌ها — ب۶ مولتی ویتامین، ب کمپلکس و قرص منیزیم ب۶دار را با هم جمع بزنید.
💬 سؤالی که زیاد می‌پرسید: منیزیم برای گزگز پا خوب است؟
منیزیم وقتی برای گزگز پا کمک می‌کند که کمبود منیزیم داشته باشید، چون گزگز از نشانه‌های کمبود پیشرفتهٔ آن است. اگر رژیم غذایی‌تان حبوبات، مغزها و سبزی کمی دارد، یک قرص منیزیم با دوز زیر ۳۵۰ میلیگرم انتخاب منطقی است. در غیر این صورت، اول ب۱۲ را آزمایش کنید.
ویتامین برای بیحسی بدن و گزگز دست کدام است؟
ویتامین برای بیحسی بدن و گزگز دست همان ویتامینی است که کم دارید و در بیشتر آزمایش‌ها ب۱۲ اولین مظنون است. کدام ویتامین برای گزگز دست و پا خوب است را جواب آزمایش تعیین می‌کند، پس برای گزگز دست هم قرصی بخورید که کمبود تأییدشده را جبران کند. اگر آزمایش ندارید، ب کمپلکس با دوز معمول انتخاب کم‌خطرتری از چند قرص جداگانه است.
کدام بیماریها و عادت‌ها باعث گزگز دست و پا میشوند؟
شایعترین علت گزگز دست و پا نشستن یا خوابیدن روی یک عضو است که با تغییر وضعیت خوب میشود. دیابت، فشار روی عصب، سیاتیک، ام‌اس، سندرم رینود، تنفس تند و بعضی داروها هم از علتهای رایج‌اند.
- دیابت، که تا نیمی از مبتلایان آن آسیب عصب محیطی پیدا می‌کنند بیشترین شواهد
- مصرف زیاد الکل و تغذیهٔ ضعیف
- فشار روی عصب در مچ دست، گردن یا کمر
- بعضی داروهای ضدتشنج، بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها و شیمی‌درمانی
اگر یکی از این علت‌ها را دارید، کمبود ویتامین را هم کنار نگذارید. دیابت و الکل هر دو خطر کمبود ب۱ را بالا می‌برند و متفورمین جذب ب۱۲ را کم می‌کند.
کمبود کدام ویتامین باعث خواب رفتن دست میشود؟
خواب رفتن دست و مور مور شدن انگشتان دست بیشتر وقت‌ها از فشار روی عصب در خواب است و ربطی به ویتامین ندارد. اگر هر شب تکرار میشود یا در روز هم می‌ماند، کمبود ب۱۲ و فشار روی عصب مچ دست را با پزشک بررسی کنید.
بیشترین نگرانی مردم دربارهٔ گزگز دست و پا و ویتامین‌ها چیست؟
بیشتر نگرانی‌ها دربارهٔ کافی بودن قرص ب۱۲، گزگز در دیابت، زیادی ب۶ و گزگز در شیردهی است. هر کارت زیر یکی از این سؤال‌ها را با جواب داروساز ما آورده است.
🩺 نگرانی‌هایی که هر روز در داروخانه می‌شنویم
هر کارت یک نگرانی واقعی است، با جوابی که به خود‌تان یا عزیزان‌تان می‌دهیم.
💬 گیاه‌خوارم و قرص ب۱۲ زیرزبانی می‌خورم ولی کف پاهایم هنوز شب‌ها گزگز می‌کند.
پاسخ داروسازگیاه‌خواران بیشتر در معرض کمبود ب۱۲ هستند و قرص شما قدم درستی است. سطح ب۱۲ خون را آزمایش کنید تا ببینید دوز فعلی کافی است. اگر کم بود، دوز را با داروساز ما بالا ببرید، چون دوز خوراکی بالا در مطالعه‌ها نتیجه‌ای نزدیک به تزریق داشته است.
💬 دیابت دارم و متفورمین می‌خورم. پاهایم شب‌ها می‌سوزد و سوزن سوزن میشود.
پاسخ داروسازتا نیمی از مبتلایان به دیابت آسیب عصب محیطی پیدا می‌کنند و متفورمین هم جذب ب۱۲ را کم می‌کند. هر دو را با پزشک‌تان بررسی کنید، یعنی کنترل قند و آزمایش ب۱۲. اگر ب۱۲ کم بود، مکمل آن را کنار داروی دیابت ادامه دهید.
💬 ب کمپلکس و قرص منیزیم ب۶دار را با هم می‌خورم و تازگی گزگز پیدا کرده‌ام.
پاسخ داروسازمقدار ب۶ هر دو مکمل را از روی برچسب جمع بزنید، چون زیادی ب۶ خودش به عصب حسی آسیب می‌زند. اگر جمع از ۱۰۰ میلیگرم در روز بیشتر است، یکی از دو مکمل را کنار بگذارید. اگر گزگز بعد از قطع هم ماند، با پزشک مشورت کنید.
💬 شب‌ها روی دستم می‌خوابم و صبح انگشت‌هایم گزگز می‌کند.
پاسخ داروسازاین حالت بیشتر از فشار روی عصب در خواب است و با تغییر وضعیت خوب میشود. اگر گزگز مدام شده یا مرتب برمی‌گردد، پزشک را ببینید. فشار روی عصب مچ دست و کمبود ب۱۲ دو چیزی‌اند که او بررسی می‌کند.
💬 شیر می‌دهم و از بعد از زایمان دست و پایم گزگز می‌کند.
پاسخ داروسازدر دوران شیردهی نیاز به بعضی ویتامین‌ها بالا می‌رود و مثلاً نیاز به فولات به ۵۰۰ میکروگرم در روز می‌رسد. مکمل دوران بارداری را طبق نظر پزشک ادامه دهید و آزمایش ب۱۲، ویتامین دی و کلسیم را از او بخواهید. تا جواب، مکمل تازه‌ای خودسرانه اضافه نکنید.
💬 پاهای نوجوانم ضعف می‌رود و بی‌حس میشود. می‌توانم ویتامین بدهم؟
پاسخ داروسازضعف پا همراه بیحسی، و هر گزگز دست و پای ماندگار در کودکان و نوجوانان، باید همین هفته به پزشک نشان داده شود. پزشک با معاینه و آزمایش علت را پیدا می‌کند. اگر کمبودی پیدا شد، مکمل مناسب سن او را با هم انتخاب می‌کنیم.
گزگز دست و پا چه زمانی نیاز به پزشک دارد؟
اگر گزگز دست و پا مدام است یا مرتب برمی‌گردد، پیش پزشک بروید. این مراجعه برای پیدا کردن علت است و معمولاً با معاینه و چند آزمایش ساده روشن میشود.
چند حالت هم مراجعه را فوری‌تر می‌کند و فهرست زیر آنها را آورده است.
- گزگز همراه ضعف عضله، زمین خوردن یا مشکل راه رفتن
- گزگز همراه فراموشی، گیجی یا مشکل تعادل
- گزگزی که در دیابت تازه شروع شده یا بدتر شده است
- گزگز ناگهانی یک طرف بدن همراه کج شدن صورت یا مشکل حرف زدن، که اورژانسی است
فهرست داروها و مکمل‌های‌تان را همراه ببرید و از پزشک آزمایش ب۱۲، قند، ویتامین دی، کلسیم و منیزیم را بخواهید. همین چند عدد بیشتر علتهای ویتامینی گزگز را روشن می‌کند.
سه قدم برای همین هفته: آزمایش ب۱۲ را بدهید و برچسب مکمل‌های فعلی را برای ب۶ جمع بزنید. در سفرهٔ هفته ماهی، لبنیات و حبوبات را بیشتر کنید. بعد مکمل را بر اساس جواب آزمایش انتخاب کنید تا گزگز از ریشه درمان شود.
ممنون که تا اینجا همراه ما بودید. امیدواریم دست و پای‌تان زود آرام شود، و اگر این صفحه به کار‌تان آمد، آن را برای پدر و مادر‌تان یا دوستی که از گزگز شکایت دارد بفرستید.
سؤالات متداول دربارهٔ کمبود ویتامین و گزگز دست و پا
برای گزگز دست و پا چی بخوریم؟
برای گزگز دست و پا خوراکیهایی بخورید که ویتامین ب۱۲، ویتامین ب۱ و منیزیم دارند، مثل جگر، ماهی، گوشت، شیر، ماست، حبوبات، تخمه کدو و بادام. یک وعدهٔ ۸۵ گرمی ماهی سالمون ۲٫۶ میکروگرم ویتامین ب۱۲ دارد که از نیاز روزانهٔ بزرگسالان بیشتر است. اگر آزمایش کمبود نشان داد، غذا بهتنهایی کافی نیست و مکمل همان ویتامین لازم است.
قرص برای گزگز پا چیست؟
قرص مناسب برای گزگز پا به علت آن بستگی دارد. اگر کمبود ویتامین ب۱۲ یا ویتامین‌های گروه ب علت باشد، قرص ب۱۲ یا ب کمپلکس کمک می‌کند و در مطالعه‌ها دوز خوراکی بالای ب۱۲ سطح خون را مثل تزریق بالا برده است. اگر علت دیابت یا فشار روی عصب باشد، درمان را پزشک تعیین می‌کند.
کمبود کدام ویتامین باعث مور مور شدن بدن میشود؟
کمبود ویتامین ب۱۲ شایعترین کمبود ویتامینی است که مور مور شدن، سوزن سوزن شدن و بیحسی بدن، بهویژه دست و پا، میدهد. کمبود ویتامین ب۱ در مصرف زیاد الکل و کمبود منیزیم پیشرفته هم همین حس را میدهند. این نشانهها گاهی پیش از کمخونی پیدا میشوند، پس آزمایش ب۱۲ را عقب نیندازید.
آیا کمبود ویتامین دی باعث گزگز دست و پا میشود؟
کمبود ویتامین دی بهطور غیرمستقیم میتواند باعث گزگز دست و پا شود. کمبود ویتامین دی از علتهای پایین آمدن کلسیم خون است و کلسیم پایین با گزگز دست و پا و بیحسی دور دهان همراه است. آزمایش ویتامین دی و کلسیم را با هم بدهید تا علت روشن شود.
آیا کم خونی باعث گزگز دست و پا میشود؟
کمخونی ناشی از کمبود ویتامین ب۱۲ باعث گزگز دست و پا میشود، ولی کمخونی فقر آهن بیشتر با خستگی، رنگپریدگی و پاهای بیقرار همراه است. برای همین در آزمایش کمخونی، ب۱۲ و فولات را هم کنار آهن بخواهید.
کمبود کلسیم و گزگز دست و پا چه ارتباطی دارند؟
کلسیم پایین خون باعث گزگز دست و پا، بیحسی دور دهان و اسپاسم عضله میشود. این حالت بیشتر از کمبود ویتامین دی یا منیزیم، مشکل غدهٔ پاراتیروئید یا بعضی داروها میآید تا از کم خوردن لبنیات. بزرگسالان روزانه ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیگرم کلسیم نیاز دارند.
این مطلب صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین تشخیص یا نسخهٔ پزشک نیست. پیش از شروع هر مکملی، بهویژه در بارداری و شیردهی، بیماری‌های زمینه‌ای و مصرف هم‌زمان دارو، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
📚 منابع علمی و استنادات پزشکی
هر عددی که در متن آمده، در یکی از این منابع است.
- Vitamin B12 — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Thiamin — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Vitamin B6 — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Vitamin E — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Folate — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Magnesium — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Calcium — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Copper — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Zinc — Fact Sheet for Health Professionals، NIH Office of Dietary Supplements
- Pins and needles، NHS (National Health Service)
- Vitamin B12 or folate deficiency anaemia — Symptoms، NHS (National Health Service)
- Iron deficiency anaemia، NHS (National Health Service)
- What Is Diabetic Neuropathy?، National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases
بازبینی علمی: دکتر زهره احمدی‌پور، دکترای داروسازی، شمارهٔ نظام ph-21501 · آخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵
